Currently viewing the category: "Umferðaröryggismál"

Þetta er mjög harkaleg fyrirsögn en staðreyndin er að það skiptir máli hvernig vegir eru hannaðir.

Við getum komið í veg fyrir slys með því að hafa vegi vel hannaða.

Við getum komið í veg fyrir slys með því að forgangsraða í þágu umferðaröryggis.

Það sem meira er við eigum góðar upplýsingar um hvaða vegir eru hættulegir og hverjir eru öruggir.

Það er búið að taka út alla helstu vegi á Íslandi, nánar tiltekið um 4000 vegi. Þeir hafa verið flokkaðir eftir áhættu og við eigum líka upplýsingar um slys á vegum.

Hér koma 10 áhættumestu vegakaflar á Íslandi á árunum 2001-2008

Sjá glærur 1-5

Hér koma 10 slysamestu vegakaflarnir 2001-2008

Sjá glærur 6-7

Þjóðarsátt um fækkun slysa!

Kjördæmanúningur í samgöngumálum er engum til gagns. Það skiptir engu máli á hvaða vegi, eða í hvaða kjördæmi slys verða. Það skiptir engu máli hvar sá sem verður fyrir slysi á lögheimili. Það er alltaf jafn alvarlegt!

Tökum höndum saman og forgangsröðum í þágu fólksins. Setjum umferðaröryggismál í öndvegi og vinnum eftir því.

Það er stefna sem allir hagnast á.

Það er siður á Íslandi að deila um fjárveitingar í samgöngumál. Mesta orkan fer í að deila um einstaka framkvæmdir en minna fer fyrir almennri umræðu um forgangsröðun.

Að koma í veg fyrir slys er forgangsmál!

Þetta kort er slysakort Umferðarstofu.  Á þessu korti eru öll umferðarslys á árunum 2007-2009 merkt inn á þá staði sem þau áttu sér stað. Slysin eru flokkuð eftir alvarleika og því miður hefur alvarlegum slysum verið að fjölga í umferðinni. Ég legg til að þetta kort verði grunnurinn að forgangsröðuninni.

Ef ýtt er á hnappinn EuroRap (European Road Assesment Programme) eru þeir vegir sem metnir hafa verið eftir umferðaröryggi sýndir. Grænn litur á vegi þýðir að umferðarmannvirkið er vel hannað með tilliti til öryggis, gulur þýðir að ástandið er ekki jafn gott og rauður er lakasta einkunnin.

Hönnun umferðarmannvirkja er lykilþáttur i því að lágmarka slysatíðni. Margar þjóðir hafa lagt mikla áherslu á rannsóknir á þessu sviði og eru hæg heimatökin fyrir okkur að læra af þeim. Frændur vorir Svíar eru þar fremstir á meðal jafningja.

Slysablettirnir á landinu

Slysablettirnir eru út um allt land en það er augljóst að slysin eru að meirihluta til á suðvesturhorninu. Þar er mesta umferðin og auljóslega verk að vinna. Alvarleg slys eru ekki ásættanleg og okkur liggur á að bæta úr.

Er ekki skynsamlegt að líta til þeirra sem best þekkja til og læra af þeim?

Svíar eru komnir lengst í umferðaröryggismálum þeirra niðurstaða er:

•   Hefðbundin tveggja akreina vegur er með umferðarrýmd 10.000-15.000 á sólarhring
•   Krafa um breikkun kemur þó oft fram við 8.000 – 12.000 ökutæki á sólarhring
•   Hámarksumferðarrýmd 2 + 1 vegar er 15.000 til 20.000 ökutæki á sólarhring
•   Hámarksumferðarrýmd 2 + 2 vegar er 45.000 til 55.000 ökutæki á sólarhring
•   Umferðaröryggi er svipað á 2+2 vegum og 2+1 vegum
•   2+1 vegir eru mun ódýrari en 2+2 vegir og valið því yfirleitt einfalt þegar 2+1 vegir anna umferðinni og sami umferðarhraði gildir.

Umferð á nokkrum vegum á Íslandi

2+1 jafnöruggur og 2+2. 2+2 er tvisvar til þrisvar sinnum dýrari!

Það er augljóst að ef við notum viðmið Svía þá eru ekki vegir hér sem eru með umferðarmagn fyrir 2+2 vegi. En hversu mikill er verðmunurinn á 2+2 og 2+1. Samkvæmt þeim upplýsingum sem ég hef fengið frá sérfræðingum Vegagerðarinnar er 2+2 tvöfalt til þrefalt dýrari en 2+1!

Við Íslendingar þurfum að horfa í hverja krónu í öllum málaflokkum. Nú eru uppi hugmyndir um 2+2 á vegum nálægt höfuðborgarsvæðinu. Sökum þess hversu dýrir vegirnir eru þá á að rukka þá sem fara um vegina sérstaklega. Öryggi vegfarenda mun hinsvegar ekki aukast við að fara 2+2 leiðina í stað 2+1.

Er ekki kominn tími til að skoða þetta mál aðeins betur?

Kristján Möller samgönguráðherra kýs að fara rangt með í grein sinni er birtist á Pressunni í gær, þar sem hann svarar skrifum mínum um fjárframlög í samgönguáætlun og virðist ekki hafa áhuga á að fjalla málefnalega um málið. Ég sagði í grein minni: ,,Langhæstu framlögin til stofnkostnaðar vegamála eru til kjördæmis fjármála- og samgönguráðherra. Höfuðborgarkjördæmin hvert um sig eru með 4% af framlögum þess kjördæmis árið 2010 og 16% þegar öll árin eru tekin.“  Höfuðborgarkjördæmin eru þrjú: Reykjavík norður, Reykjavík suður og Suðvesturkjördæmi. Ég bar saman framlag til hvers þeirra við kjördæmi ráðherrans, Norðausturkjördæmi. Hann kýs að taka höfuðborgarkjördæmin þrjú og bera saman við landsbyggðarkjördæmin.  Það er villandi framsetning en þrátt fyrir að það sé gert, eru framlögin samanlagt til höfuðborgarkjördæmanna mun lægri en til landsbyggðarkjördæmanna eins og sjá má af töflu ráðherrans. Ef ráðherrann vill frekar bera saman höfuðborgarkjördæmin þrjú og landsbyggðarkjördæmin þrjú þá líta tölurnar svona út.

Höfuðborgarkjördæmi Landsbyggðarkjördæmi

2009

1.575

14.218

2010

727

11.289

2011

2.124

4.391

2012

2.311

3.777

6.737

33.675

Framlög til höfuðborgarkjördæmanna eru 20% af framlögum til landsbyggðarkjördæmanna í áætluninni.

Örvænting ráðherrans

Ráðherrann gagnrýnir að ég nefni ekki spítalabyggingu og tónlistarhús í umræðu um samgöngumál. Hvert er ráðherrann að fara?

Hann gagnrýnir einnig að ég nefni ekki hugsanlegar einkaframkvæmdir í samgöngumálum. Förum aðeins yfir það mál. Ráðherra segir í grein sinni undirmillifyrirsögninni ,,Stórátak í vegamálum á höfuðborgarsvæðinu“:

Guðlaugur gleymir einnig að telja með þau verkefni sem framundan eru: Að bjóða út breikkun Suðurlandsvegar milli Reykjavíkur og Selfoss með nýrri brú yfir Ölfusá, Vesturlandsveg milli Mosfellsbæjar og Hvalfjarðarganga og lokahnykkinn í tvöföldun Reykjanesbrautar. Þessi verkefni verða væntanlega fjármögnuð með þátttöku lífeyrissjóða og er kostnaðaráætlun þeirra milli 25-30 milljarðar króna.“

Látum vera að brú yfir Ölfusá og Suðurlandsvegur sé kominn á höfuðborgarsvæðið að mati ráðherra en hann nefnir ekki hvernig á að greiða fyrir þessar framkvæmdir. Það á nefnilega að greiða fyrir þær með veggjöldum.

Ráðherra nefnir heldur ekki eina stórframkvæmd í viðbót sem á að fara í; Vaðlaheiðargöng. Sú framkvæmd hefur ákveðna sérstöðu, því hún er eina framkvæmdin sem má niðurgreiða með skattfé! Og hvar skyldu Vaðlaheiðargöng vera? Jú,  í Norðausturkjördæmi ráðherrans.Ráðherra fer síðan um víðan völl og reynir að þvo hendur sínar af Héðinsfjarðargöngum. Það er frétt! Sömuleiðis reynir hann að gera mig ábyrgan fyrir skipulagsmálum á höfuðborgarsvæðinu sökum þess að ég var í borgarstjórn Reykjavíkur frá 1998 -2006! Ég næ ekki þeirri tengingu en hann staðfestir hinsvegar að ekkert fjármagn fer til höfuðborgarsvæðisins í flug- og hafnaráætlun.

Hvar er þá stefnan í umferðarmálum höfuðborgarsvæðisins?

Ráðherra fékk kjörið tækifæri til að svara til um samgöngustefnu fyrir höfuðborgarsvæðið, en lét það ógert..

Betri vegir bjarga mannslífum

Ráðherrann staðfestir að hann leggur ekki næga áherslu á umferðaröryggismál. Hann segir: ,,Varðandi EuroRap gæðaúttektina má benda á að í kjölfar á úttektum sem þegar hafa farið fram á vegum og jarðgöngum hefur margt verið lagfært í kjölfar ábendinga og unnið er enn að fjölmörgum úrbótum. Í ljósi efnahagsástands er því kannski í lagi að fara hægar í EuroRap og EuroTap verkefnið meðan við ljúkum við þær umbætur sem bent hefur verið á nú þegar.“

Umferðaröryggismálin eru forgangsmál. Ráðherrann ætlar að slá á frest að gera öryggisúttektir á vegum (Eurorap) og jarðgöngum (Eurotap). Það er slæm forgangsröðun hjá ráðherranum. Umferðarslys eru of mörg á Íslandi. Þau valda ekki aðeins tjóni hjá þeim sem lenda í slysum heldur líka fjárhagslegu tjóni fyrir þjóðfélagið og þá sérstaklega ríkissjóð. Þess vegna hafa samgönguráðherrar aðildarlanda Sameinuðu þjóðanna ákveðið að helga næsta áratug umferðaröryggismálum og ég tel að við ættum að gera það líka. .

Það er fullkominn misskilningur ráðherrans að málið snúist um utanferðir hans. Það snýst um að nýta tækifærið til að læra af öðrum þjóðum í umferðaröryggismálum og setja þau í forgang.

Ráðherrann verður að skilja alvöru málsins. Umferðaröryggi er dauðans alvara.

Lítið hefur verið rætt um fjögurra ára samgönguáætlun. Er það miður því að samgönguáætlun er mjög mikilvæg. Margt gott er í núverandi áætlun en því miður vantar mikið upp á að hún standist þær kröfur sem við verðum að gera til hennar.

Skipting á milli kjördæma er mjög ójöfn. Áætlunin samanstendur af; almennum samgönguáætlunum, flugáætlun, siglingamálaáætlun, vegaáætlun, áætlun umferðarstofu og umferðaröryggisáætlun. Útgjöldin skiptast aðallleg á milli flugáætlunar, siglinga og vega. Engin framlög eru til höfuðborgarsvæðisins í flug- og siglingaáætlun. Látum það vera, en hið alvarlega er að framlög vegna vegagerðar á höfuðborgarsvæðinu eru hverfandi í samanburði við önnur kjördæmi.

Sjá töflu:

Kjördæmi

Höfuðborgarkj.

Norðvestur

Norðaustur

Suðurland

2009

525

5178

5736

3302

2010

242

3082

5546

2661

2011

708

1625

1148

1618

2012

770

1604

1358

814

Samanlagt

2245

11489

13788

8395

 

Langhæstu framlögin til stofnkostnaðar vegamála eru til kjördæmis fjármála- og samgönguráðherra. Höfuðborgarkjördæmin hvert um sig eru með 4% af framlögum þess kjördæmis árið 2010 og 16% þegar öll árin eru tekin. Það skal tekið fram að framlögin til áranna 2009-2010 eru þau einu sem má bókfæra en framlög til höfuðborgarkjördæmanna eru þá 6,5% af fjárhæðinni sem rennur til Norðvesturkjördæmis, kjördæmis ráðherranna tveggja.

Verkefnin í Reykjavík eru næg

Það sem vantar í þessa samgönguáætlun er sjálfbær áætlun fyrir bílinn og þá sérstaklega einkabílinn. Það er mjög mikilvægt að leggja áherslu á hjólreiðar og almenningssamgöngur en við munum ferðast á bílum um ókomna tíð. Þaðan koma tekjurnar og þar verða slysin. Á höfuðborgarsvæðinu er mikilvægt að gera umferð einkabílsins öruggari og greiðari. það þýðir að við verðum að taka á gatnamótum á Miklubraut og Kringlumýrarbraut. Við verðum að leggja Hlíðarfót svo eitthvað sé nefnt. Þessar samgöngubætur nýtast öllum landsmönnum og einnig er vert að hafa í huga að atvinnuleysi er meira á höfuðborgarsvæðinu en á flestum stöðum á landinu. Gerð samgöngumannvirkja býr til störf.

Umferðaröryggismál

Það er ekki næg áhersla á umferðaröryggismál í þessari áætlun. Slys í umferðinni á Íslandi eru of mörg og það er hægt að koma í veg fyrir þau flest. Ekkert er minnst á alþjóðlegar áherslur í þessum málaflokki en í nóvember sl. hittust á vegum Sameinuðu þjóðanna í Moskvu ráðherrar samgöngumála og sammæltust um áratug aðgerða í umferðaröryggismálum. Íslenski ráðherrann var því miður ekki þar en það breytir því ekki að við getum tekið þátt í þessu átaki og eigum að gera það.

Lærum af öðrum þjóðum

Sameinuðu þjóðirnar eru ekki eini vettvangurinn þar sem umferðaröryggismál eru ofarlega á baugi. Svíar eru fremstir á þessu sviði og hafa innleitt núllsýnina (vision Zero) í sínar umferðaröryggisáætlanir. Af hverju gerum við það ekki líka? Ég hef barist fyrir öryggisúttektum á vegum og jarðgöngum (EuroRAP og EuroTAP). Af hverju er ekki gert ráð fyrir þeim í þessari áætlun?

Vinnum saman

Samgöngumál varða alla. Þar eigum við að vinna saman að settu marki. Það er ljóst að við verðum að fara betur yfir samgöngumál á höfuðborgarsvæðinu. Ég er sannfærður um að núverandi samgönguráðherra mun fagna slíkri umræðu sem er nauðsynleg. Þessi áætlun þarfnast betri skoðunar.

Árangur hefur náðst í umferðaröryggismálum. Dauðsföllum hefur fækkað verulega og það gerist ekki af sjálfu sér. Verkefnið snýr ekki síst að því að fækka alvarlegum umferðarslysum. Það gerum við með metnaðarfullri áætlun í umferðaröryggismálum. Ég skora á samgönguráðherra að veita því máli forgang.